kbs

थरीथरीका इच्छामा पनि कुनै इच्छा व्यक्ति विशेषलाई मात्र सरोकार राखेर हिँड्छ भने कुनै चाहिँ सबको स्वार्थलाई सम्बोधन गर्दै हिँड्छ । इच्छा स्वार्थको अर्को रुप हो । सुख सबैको भित्री इच्छा हो । समृद्धशाली बन्ने सबैको सपना हो । शान्तिको सुवास चारैतिर फैलियोस् उन्नतिको मूल सर्वत्र फुटोस् भातृत्वको भावना यत्रतत्र मौलाओस् भन्ने चाह सबको हुन्छ । यही आकाङ्क्षा र अपेक्षा एउटा चोखो भावना हो । धेरै दुःख पछिको थोरै सुख पनि अमृत बन्छ । लामो समयसम्म कहर काटेपछि मनमा नौलानौला रहर जाग्छन् । ती रहर पूरा भए मान्छे गमक्क पर्छ पूरा नभए भाँडभैलो गर्न तम्सला कि भन्ने त्रास हुन्छ । कलिलो मुनालाई निमोठ्न सजिलो हुन्छ । त्यो मुना जति कलिलो देखिन्छ त्यति आशलाग्दो भविष्यको जलपले उज्ज्वल भेटिन्छ । कहर पछिको रहर “चाडै काम पाइयोस् चाडै सुविस्थाको माम पाइयोस्” भन्ने हुन्छ । “तातै खाऊँ जली मरुँ” पनि नहोला भन्न सकिन्न । हेक्का राख्न नसके हात परेको फल पनि गुम्न सक्ने अवस्था हुन्छ । नाम नै गुमनाम हुन सक्छ । शिष्टता देखिनुपर्ने ठाउँमा अशिष्टता प्रदर्शित हुन सक्छ । राम्रो र हाम्रोको भावना मरेर “यत्ति मेरो यत्ति तेरो”को भावना उम्रन सक्छ । खुशीको आँसुको सट्टा दुःखको आँसु टल्पलिन सक्छ । मनमा शितलताको वास हुनुको सट्टा मनमा बेचैनीको निवास हुन सक्छ । धेरे कुराहरू आउँछन् । मीठामीठा हातबाट उम्कन्छन् भने तीतातीता वरवर रहन्छन् । तिनै तीतातीता कुराहरूले घेरेर फेरि अर्को खालको कहरको बाटो तयार हुन्छ । त्यस बाटोका पदयात्री हामी सबैले हुनुपर्छ । रक्तमुच्छेल भएर यात्रा सबैले गर्नुपर्छ । पश्चात्तापका आँसु त्यत्तिखेर बग्न सक्छन् । समय हातबाट फुत्किसकेको हुनेछ । पश्चात्तापले जल्नु र गल्नु सिवाय हामीसँग अर्थोक केही रहन्न । “बिग्रेको मान्छेको भत्केको घर भत्केपछि केको डर” भन्ने अल्पदृष्टि जन्मन सक्छ । इज्जत गुम्न सक्छ नाम हराउन सक्छ यात्रा दुःखदायी अपुरो र अधुरो हुन सक्छ । र पुनः पीडादायी अध्याय उल्टन सक्छ ।

हुन सक्छ भने मलाई तिम्रै िसंउँदो भर्न देऊ
तिम्रो आत्मा रुँदा मलाई आँसु बनी झर्न देऊ ॥

तिमी बिना मेरो जीवन अपुरो र निर्थक हुन्छ
मेरो धड्कन् अब तिम्रो मुटु भित्र सर्न देऊ ॥

साथ मलाई तिमी बिना अरु कोही चाहिंदैन
त्यसैले त तिमीसँगै मेरो खुशी छर्न देऊ ॥

सोचिरहेको कुरा एउटा हुन्छ भइदिन्छ अर्कै । एकसुरमा िहंडिरहेको मान्छेको ध्यान गन्तव्यविन्दु मात्र हो । ऊ गन्तव्यविन्दुमा नपुगीकनै अन्यत्र पुग्यो भने उसको मनमा युद्ध गर्ने योद्धाहरू जन्मिन्छन् । कसैका हातमा भाला हुँदा हुन् कसैका साथमा बम र बन्दुक । आखिरमा युद्ध हुन्छ नै । त्यस युद्धमा ऊ स्वयम् थकित हुन्छ र लत्र्याकलुत्रुक पर्छ । त्यसपछि भने पछुताउँदै पुनः गन्तव्य विन्दुतर्फ लाग्छ ।

त्यस्तै परिस्थितिलाई मैले पनि पिउनुपरेको छ त्यस्तै अवस्थालाई पचाएर जिउँनुपरेको छ । कतै शब्दमा उन्नलाई शिर निहुद्व याउनुपर्ने अवस्था वहन गर्नुपरेको छ । सास रहुँाजेल संसारको फेसनलाई नस्वीकार्दा पाखे भइएला कि भन्ने त्रास पनि बोक्नुपरेको छ । आजको मान्छे भएभरको भार थाप्लोमा बोकिरहेको छ । चाहिँदोभन्दा अचाहिँदो भारले मान्छे निसासिएको छ । त्यही सांसारिक भारले थिचिएर मान्छे नालायक बन्दै छ । नियम मान्छु भन्छ अघि सर्छ । मान्न सक्दैन पछि सर्न जान्दैन । अघि बढ्न पनि सक्दैन र बाटो नै मोडिदिन्छ । मोडिएको बाटोले गन्तव्यमा पुर्याउँदैन । त्यसपछि भने संसारले एक सच्चा मान्छे गुमाउन पनि सक्छ र बदलामा एक पाखण्डी पाउँछ । अतः नाफामा हुनुपर्ने संसार घाटामा पर्न आउँछ ।

मलाई देख्दा उस्को मुटु जल्यो अरे साथी
मैले गर्दा उस्को आस्था ढल्यो अरे साथी ॥

जीवन भरी नुछुट्टिने मित्रताको नाता पनि
चैत्र मासको हुरी बनि चल्यो अरे साथी ॥

कहिले सोधें शान्ति मैले कहिले युद्ध सोधें
मारामारी भयो सधैं अनि बुद्ध सोधें,

कति मरे निसान लगाई बुद्ध तिम्रै चेलाहरू
निर्ममता साथ मान्छे मर्ने को हो क्रुद्ध सोधें,

मानिस नियमित बोलिराख्छ
कतै कुन्ठा, कतै स्वार्थ बोकेर
समयले सिमा तोक्छ
झुठका पुलिन्दा निख्रिन थाल्छ
धकेलिंदै जब भित्तामा पुग्छ
एक दिन ढिला चाँडो सत्य आँफै बोल्छ !

हामीले समाजलाई नचायौँ तर आफू आनन्दसाथ नाच्न सकेनौँ । किनभने धनपदको लोभमा हामीले खुशी बेचेर दुःख मात्र किन्यौँ । दुःखले भरिएको संसार बनायौँ र त्यसैमा रोइरहेछौँ रुवाइरहेछौँ । आनन्द बरसाउने गरी पलपल बाँचेर हेर्न खोज्नुपर्छ । आँखा खोलेर हेर्न सके कोही पराई भेटिन्न यहाँ । बेचैनीको भारी बिसाइ हेरे मुक्त छौ हामी यहाँ । हृदय खोलेर हेरे प्रेम बस्रन्छ जताततै यहाँ । धनको पदको लोभमा धेरै घुम्यौँ बाहिर हामी अब भित्र फर्कौं र आफू को हुँ भन्ने चिनेर मनभित्र दियो बालौँ । हामी बेहोसीमै बोल्दा रहेछौ आँखा छोपेर हिँड्दा रहेछौँ र कामकुरो बिगार्दा रहेछौँ । यो दुई दिनको जिन्दगीमा हामी जालोमा पस्दा रहेछौँ । हाम्रो आँखा कहिल्यै खुलेन । अतः यो जीवन व्यर्थ फालेका छौँ । साँच्चै हाम्रो होस खुलेको भए यो हत्या र िहंसा किन हामीमा प्रेमको ढोका उघ्रेको भए यत्तिविघ्न घृणा र सन्ताप किन बुझौँ आनन्द छ आफूभित्र बाहिर खोज्दा भेटिदैन । धनसम्पत्ति पद जति जोड्दा पनि तृष्णा कहिल्यै मेटिदैन । आफू को हो चिन्नैपर्छ ध्यानदृष्टिले भित्र हेरौँ । अति भो अब त कति दौड्न्छ मान्छे धनसम्पत्ति पदका पछि । हामी मान्छेले मानव प्रवृति छाड्न हुन्न आफूमार्फत् संसार बिग्रनुहुन्न । यिनै र यस्तै विचार पोखेर नयाँ नेपालको निर्माण गर्न नौलो सोच र नौलो क्रान्तिको आँधीबेहरी ल्याउनुपर्छ ।

एउटा नदी बारीबाट पारि नदेखिने मान्छे हिडेको नदेखिनेगरी बगि रहेछ अनि म छु र सिर्फ मेरो अतित छ वारिपारि डुगाँ चलिरहेछ। बोटेहरू नाउ खियाउँदा खियाउँदा सुस्त मनस्थितिमा छन्। धाम डुब्नेबेला छ। केही टाढा हरियो खेत र चौर छ। अलिपरिति बजार छ। बजार भरी सकेर नाउ तर्ने मान्छेहरूको भीड छ। नदी पारी ठुलो बजार छ । पसलहरू छन्। स्कूल अफिस र पुलिस चौकी छ।

लमतन्न छ निधाएको भने होइन
थिच्न पाएँ भन्दैमा नथिच
कसैको केही खाएको छैन
मात्र दिएको छ
तर मैले मात्र गुमाएको छु
मात्र परिचय हीन भा को छु
मित्रहरू यस्तो किन हुन्छ ?

सर्सर्ती समाचार पढें आज राति
कठै मरेछ बिचरा मेरो मिल्ने साथी
साह्रै खल्लो लाग्यो शोक मनाएँ
जानेको गिन्तीमा फेरी एक बढाएँ ।

कलेज पढुन्जेल मित्रता गाढा रह्यो
कमाउन परे’छि बिस्तारै टाढा भयो
इमेल लेख्छु भन्दाभन्दै त्यसै व्यस्त भएँ
दोहोर्याई तेहेर्याई मृत्युको खबर पढदै गएँ ।

बादलभित्र लुक्छ घाम उजेली त्यो दिनमा पनि
जुनकिरी नै साथ हुन्छ अँघेरी त्यो रातमा पनि ।

बाँडिसकें जीवन अखिर छाँयाभित्र लुक्न खोज्छु
छाँया पनि नभेटिने औंसीको त्यो रातमा पनि ।