kbs

चुम्न भनी कमल-पुष्प हात दिएकी तिमीले हो
नजर अघि सन्किएर मात दिएकी तिमीले हो
छताछुल्ल पोखिएको पुष्ट थियो यौवन
मायालु बनी मीठो यौटा रात दिएकी तिमीले हो ।

नरुनु है तिमी रुँदा, मेरो आँशु झर्ने गर्छ
कसैको दुःख देख्दा, झनै पिर पर्ने गर्छ
नरुनु है तिमी रुँदा-

आमा, गयौं ?
मेरो शान गयो, मेरो मान गयो
आमा, तिमी थियौ

दुखाए नि मुटुहरू थापीराख छातीहरू
सक्ने छैनन् सामन्तीले चलाउन लाठीहरू ।
अन्याय र अत्याचारलाई भण्डाफोर गर्नै पर्छ
अधिकार पाउनलाई अब हामी लड्नै पर्छ ।।

मुटुभरि तिम्रो माया भरियो है सानू
एकैछिन नदेख्दा त मरियो है सानू

आफ्नै पसिनाले माटो भिजाएर
हामीले उमारेको धानखेत
आँखाभरि लहलहाइरहेको बेला

भन्छौ हामी, सहिद सपता पूर्ण गर्छौं लडेर ।
लेख्छौं हामी, समर वरको गानमा चर्किएर ।।
किन्तु छैनन्, हिमगिरि सरी भावनामा उचाइ ।
ढोगी-लोभी, कलुषित भयौ स्वार्थमै छम्छमाई ।।१।।

पश्चिमका थारू जातिको सबैभन्दा महान् चाड र नयाँ वर्षको रूपमा मनाइने यस पर्वले थारूको बीचमा आपसी मेलमिलाप, समन्वय तथा सौह्रार्दपूर्ण वातावरणको सिर्जना गर्ने गर्दछ । थारू यस पर्वमा आफ्ना मान्यजन तथा पुर्खाको हातबाट शुभआशीर्वाद थाप्ने, आपसी मेलमिलाप गर्ने गर्दछन्, नातागोता कुटुम्बका बीच भेटघाट हुने सुअवसर प्रदान गर्ने, आपसी सम्बन्धमा सुधार आउने, चेलीबेटीलाई दानदक्षिणा दिने चलन भएकोले यस चाडको महत्त्व यस समाजमा अझै बढेको मान्न सकिन्छ ।

‘क’ ले एसएलसी पास गर्न नसकेपछि व्यापार गर्न थाल्यो । ‘ख’ ले आइए पास गर्न नसकेपछि व्यवसायमा मन लगायो । ‘ग’ ले बी.ए. पास गर्न नसकेपछि साहित्य सिर्जनाको बाटो लियो । उनीहरू तीनजना अहिले, यो देशका नामी व्यापारी, नामी उद्योगपछि र नामी लेखक भएका छन् ।

नगर अब प्रेमका कुरा घाइते छ यो छाती
लागेर तिम्रो सिन्दूरको छुरा घाइते छ यो छाती

विश्वभरका अधिकांश साहित्य कि त माया, प्रेम, पीडा र सुख जस्ता मानवीय संवेदनाबारे लेखिएका छन् या उत्पीडनमा परेका मानिसले लडेका सङ्घर्ष र मुक्तिका कथा उन्दै लेखिएका छन् । यस अर्थमा साहित्य लेखनमा लाग्ने पनि दुई वर्गमा विभाजित छन् । त्यसो त कुनै विषयबारे प्रत्यक्षसम्बन्धित नभई त्यसबारे गहिराइमा गएर लेख्न सक्दैनन् भन्ने मान्यता पनि साहित्यमा प्रशस्तै पाइन्छ ।

माघशरीर विज्ञानको अध्ययनबाट पनि बुझ्न सकिने आफूभित्र रहेको शारीरिक अङ्ग र त्यसको सञ्चालन प्रक्रिया सँगसँगै हामीमा भौतिक तथा अभौतिक रूपमा प्राणको स्थापन र निरन्तरता भै रहेको हुन्छ । अभौतिक र अमूर्त अवस्थाको प्राणशक्तिको स्थापनाको स्वरूपस्थल अथवा बीज स्वरूपको वृक्ष स्वरूप अवस्थाको रूपमा हामीले प्राण र शरीर भनेर सामान्य अवस्थामा सम्झन सकिन्छ ।

धमिरा बनेर आफ्नै सन्तानहरूले
खोइरो खन्न थालेपछि
खोक्रो रित्तो कमजोर काया लिएर
जीर्ण खम्बाहरूको आडमा भाँचिएका डाँडाभाटा गन्दै

बिहान ११ बजे कार्यक्रम उद्घाटन गर्ने निम्तो पाएको थिएँ मैले। पुग्नुपर्ने थियो हेटौँडा बजार। सिमराको पहिलो उडान गुण एयरवेजको रहेछ बिहान १० बजेको। काठमाडौं-सिमरा यात्राको समय १२-१५ मिनेटको मात्र हुने भएकाले जहाजबाटै जाने निश्चय पनि गरियो। बेलैमा उड्न पाए ढिलोमा पनि साढे ११ बजे त हेटौँडा पुग्ने टुंगै थियो। कार्यक्रम २८ मंसिर ०६७ को थियो।