विविध-विधा

दु:ख सुख बाडौ भने खुशी सारा मागिन नि
खोले भाँडो बाँडी खाउँला जून तारा मागिन नि ।

मुस्कुराए सामु पर्दा म त जून मानिदिन्छु
किन रुन्छौ सुक्क सुक्क आँशु धारा मागिन नि ।

ज्ञानको ज्योति बालेर हेर
रिस र राग फालेर हेर

पागल बन्छ भ्रममा मान्छे
भ्रम को खम्बा ढालेर हेर

लेखक जति मंत्री बने सजाउँथ्यो कि मेरो देश !
बेलैमा लेखी संविधान बचाउँथ्यो कि मेरो देश !

कविता गीत कथा जस्तै सदभावले भरिपूर्ण
आदर्श कार्य आफै गरी जगाउँथ्यो कि मेरो देश !

पिर्छ, चिथोर्छ क्रुर समय पटक पटक
चिर्छ, गिजोल्छ झुर समय पटक पटक

देखे पनि नदेखेको अभिनय गर तिमी
बिल्छ, छिचोल्छ असुर समय पटक पटक

सानो जाति भनि गाउँमा हेला गर्छन् अँझै
नजिक बस्न खोज्यो भने पर सर्छन् अँझै

गाउँको साझा पँधेरो नि छोईने रैछ क्यारे
हामीलाइ टाढा रोकी एक्लै पानी भर्छन् अँझै

मैले भन्या मान्या भए, तिमीले पनि त्यति खेर
रुनु पर्ने थिएन सम्झी, पश्चातापमा यति खेर

पागल प्रेमी जस्तै थिएँ, भन्थ्यौ तिमी पनि त्यस्तै
दिल्लगी गरी हाँसोमा, उडाई गयौ त्यति खेर

यसपालीको नयाँ सालमा घर फर्की आउँला आमा
गुन्द्रुक ढिडो भए पनि सँगै बसी खाउँला आमा

पसिना बगाएर कति बस्नु पराइ देश
आफ्नै जग्गा खनजोत गरी खेतीपाती लाउँला आमा

म रुँदा तिमीले आँशु झार्नु पर्दैन बुझ्यौ
धाउँदिन भो भो मायाको संगार बार्नु पर्दैन बुझ्यौ

भन्थेउ सँगै जिउँछु अनि तिमीसँगै मर्छु म त
मुटुमा तेजाव छर्केर गयौ मार्नु पर्दैन बुझ्यौ

रोजेको धड्कनभित्र पसी, दर्पण बनी छायौ कि नाई ?
मैले दिने साथभन्दा फरक साथ पायौ कि नाई ?

एक अर्काको समिप हुन, ढोगी मन्दिरमा वर माग्थ्यौ
आज तिमीले त्यही कसम, अरुसँगै खायौ कि नाई ?

भाग्यमानी रैछौ सानु ठुलै घरमा परिछौ रे
सँगै ज्युँछु मर्छु भन्थ्यौ आज बिहे गरिछौ रे ।

झुप्रो प्यारो तिम्रो घरको चुहिने छानो भए पनि
भनने हिजो तिमी नै हौ महलमा सरिछौ रे ।

चौबन्दी चोली साडीमा छौ कि ?
मायालु तिमी माडीमा छौ कि ?

देखिन आज हिड्-डुल तिम्रो,
चढेर जाँदै गाडीमा छौ कि !

राजनितिको घिन लाग्दो सहवास हेर
एक अर्कामा प्रत्यारोपी बकवास हेर

आफू निर्दोष भन्दै दिन्छन् अर्कालाई दोष
नकाब खोली आफै गर्छन् पर्दाफास हेर

(१)
कहिले अघि कहिले पछि, सर्दैछौ किन तिमी ?
बुझेर पनि नबुझे झैं, गर्दैछौ किन तिमी ?
बहानाको अनेकौं चट्टानहरू बिछ्याएर,
अथाह मेरो माया, पछार्दैछौ किन तिमी ?

दिलमा माया लुकाउनेले सधैं, सुन्छु धनमा लुकाएकी छे ।
मनबाट झिकी माया प्रेमलाई, घाममा लगी सुकाएकी छे ।

लाऊन सम्म लाई माया, नजिक हुदाँ मसँग नि
धेरै भोरे अब माया, त्यसैले आजकाल फुकाएकी छे ।

तिम्रै निम्ति मर्छु भन्ने बसाइ सारेपछि
मरेतुल्य भएकी छु म घात गरेपछि ।

तिमी बिना बाँच्दिन म भन्थे फकाउदा
नामो निशान छैन केही सारा हरेपछि ।

यी आँखाका डिलहरू भिजाई भन्नै पर्यो ।
तिम्रो जोडी सुखी होस् बधाई भन्नै पर्यो ।

मान्छेले मान्छे जिउदै जलाउँछ यहाँ
नामर्द पनि, नामी कहलाउँछ यहाँ ।

सुद्धि, बुद्धि हराएका, अज्ञानी समाज,
जिउदै मानव पनि गलाउँछ यहाँ ।

दिनहुँ नशाको मातमा रमाउँदैछन् मन्त्रीहरू
कसैले बियर कसैले हुइस्की समाउँदैछन् मन्त्रीहरू

न त छ जनताको डर न प्रधानमन्त्रीको
अधारातसम्म भट्टीमा अड्डा जमाउँदैछन् मन्त्रीहरू