ks

मेरा प्रिय आत्मन्,

एउटा छोटो कथाबाट आजको प्रश्नोत्तरको यो चर्चा सुरू गर्छु ।

एउटा असाध्यै अँध्यारो रात थियो र एउटा मरुभूमीय पहाडको एउटा सानो सरायमा एउटा ठूलो व्यापारीक दल आएर रोकियो । त्यो व्यापारिक दलमा यस्तै सय ऊँट थिए । व्यापारीहरू यात्रामा थिए र थकित भएर आधारातमा त्यो स–सानो पहाडी सरायमा विश्रामका लागि आइपुगेका थिए ।

इन्टरभ्यु दिनेको ताँती
बुढो-बादेखि काखे नाती
भिसा पाउने बल्ल ढुक्क
नपाउने ट्वाल्ल थु’क्क

हातमु’ख जोर्न नसक्नेलाई
थाहै छैन अमेरिका
थाहा हु’नेलाई पनि
रिजेक्ट गर्छ अमेरिका

हामीलाई देखेर ऊ मुस्कुराइरहेछ
आफ्नै भाग्य लेखेर ऊ मुस्कुराइरहेछ

सहनशील, धैर्यवान, परिपक्कता छ
सारा दु:ख छेकेर ऊ मुस्कुराइरहेछ

कसले भन्छ हँ ?
यो देश
बुद्धको देश हो
गलत !
सरासर गलत !

यो त
काजी भीम मल्लले
मृत्यु पुरस्कार पाएको,

बलियो त्यो मुटु पारी खोली तर कान्छा
ठानिसकें म पिपल तिमी वर कान्छा

मिल्छ हाम्रो जोडी साँच्चै आऊ सँगै बाँचौ
म चैं हुन्छु नजिक तिमी किन पर कान्छा ?

अर्काले थोपरेको सिद्धान्त वा उपदेशलाई अन्धो भएर खुरुखुरु अनुकरण गर्दा विडम्बनापूर्ण परिस्थिति भोग्नुपर्छ । हरेक कुरामा आफ्नै दृष्टिकोण व्यक्त गर्न खोज्ने सिर्जनात्मक प्रतिभाको कदर हुनुपर्छ । बाहिरको सूचना र जानकारी लिएर र सिकेर मान्छे बुद्धिजीवि त कहिएला तर बुद्धिमान् भने हुँदैन । अभिभावक र शिक्षकवर्गले भनेका कुरा नै सिक्नु र घोक्नु पर्याप्त छ भनेर बच्चाको मौलिक क्षमतालाई मार्ने काम हामी बौद्धिकवर्गले नै गर्ने हो भने कस्तो समाजको कल्पना गर्न खोजिएको हो ? त्यो स्पष्ट हुनुपर्यो । तालिम प्राप्त सुगाले जे सिक्यो त्यही भट्याइरहन्छ ।

एकान्त यो आजभोलि मलाई आई थिच्छ
तिमीलाई सम्झिएर दिन मेरो बित्छ

सुखद पल छैन मेरो म छु दुर देशमा
तिम्रो यादमा छट्पटिन्छु, व्याधा निहु झिक्छ

गन्तब्य बिहिन यात्रामा लर्बराएका पाइलाहरू
कहिले टोपी खस्ने भिरमा उकालिन्छन् त
कहिले चिप्लिएर खोल्सामा ओरालिन्छन्
धर्खरिंदा धर्खरिंदै रगताम्मे भएर
तातो बालुवाको पोलाई
अनि, काँडा र चुचे ढुंगाको घोचाइलाई

सत्य कर्म गर्न पाए सार्थक हुन्थ्यो म जन्मेको !
श्रेष्ठ बनी मर्न पाए सार्थक हुन्थ्यो म जन्मेको !

चेतनाको आँखा खोली अँध्यारो यो संसारमा
शिक्षा ज्योति छर्न पाए सार्थक हुन्थ्यो म जन्मेको !