Skip to content

editor

गाईजात्रा

तक्मे बुढा (विल्सन बिक्रम राई) र माग्ने बुढा (केदार घिमिरे) टन्टलापुर घाम नभनी समाजमा बर्गीय विभेद बारे छलफल गर्दै बनको बाटो एक कार्यक्रममा जादै थिए,

माग्ने बुढा”बकम फुसे!हाम्रो देशाँ जातभात, उचिनिच, गरिब धनी, नातावाद, कृपावाद, ……. नभैदिएको भए, समानताको सुस्केरा हाल्दै आज हामी नेपाली सगरमाथाको चुलीबाट विश्वको दृश्यावलोकन गर्थिउ होला है?”

धेरैमा पो भेट भो साथी

धेरैमा पो भेट भो साथी जाउँ आज भट्टी पसौं
फुर्सद छ कि छैन ? राति जाउँ आज भट्टी पसौं

सुख्खा भाको गला मेरो हल्का हल्का भिजाउन
पाइन्छ कि ? तीन पानी जाउँ आज भट्टी पसौं

प्राध्याक डा. नारायणप्रसाद खनालको ‘नागपञ्चमी’ नियाल्दा

परिचय

प्राध्यापक, साहित्यकार, स्रष्टा द्रष्टा एव म सम्पादक डा. नारायणप्रसाद खनालको जन्म २००९ पूजा-४, बिनति, प्यूठान, रा.अ.मा भएको थियो । हालको स्थायी ठेगाना अग्यौली-९ डण्डा नवलपरासी, लु.अ.मा भएता पनि हाल उहाँ भ.न.पा. -५, चितवन ना.अ.मा अस्थायीरूपमा बस्दै आउनु भएको छ । उहाँ त्रि.वि. वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा प्राध्यापनरत हुनुहुन्छ । उहाँको वर्तमान पद प्राध्यापक तथा विभागीय प्रमुख हो । उहाँको शैक्षिक योग्यता एम.ए.(नेपाली) र विद्यावारिधि साहित्याचार्य हो । उहाँ निबन्धकार, समीक्षक, खोज-अनुसन्धान कर्ता र कुशल सम्पादकको रूपमा पनि परिचित हुनुहुन्छ । डा. नारायण प्रसाद खनाल लक्ष्मीस्मृति साहित्य समाज नवलपरासी लगायत दर्जनौ साहित्यिक संस्थाहरूबाट पुरस्कृत, सम्मानित, अभिनन्दितका साथै कदरपत्र प्राप्त गर्ने एक सकृय एव म उच्च साहित्यिक व्याक्तित्व हुनुहुन्छ ।

जनै पूर्णिमा

अति उतम मानिने हिन्दु परम्परा जनै पूर्णिमा, दिदी, बैनी र दाजुभाइको गहिरो नाता हातमा रक्षाको धागो बानेर सम्बन्धलाई अटल राख्न यो दिन पबित्र र अति नै महत्व मानिन्छ ! आज देखि बर्ष दिनमा आउने चाड पर्ब शुरु हुने गर्दछन ।

जनै पुर्णीमाको दिन मुलरुपमा ब्राह्मणहरूद्वारा मन्त्र उच्चारण गर्दै यजमानहरूलाई पवित्रताको सुचक धागो बांधेर उनीहरूको जीवनमा विभिन्न प्रकारको अशुभता, दरिद्रता, भाग्य हिनता र असुरक्षालाई समाप्त गर्ने प्रयास गरिन्छ भनेर उल्लेख विभिन्न धर्म ग्रन्थमा भएता पनि, यसलाई विद्धान, समाजमा जे जसरी लिउँन तर आफन्तको माया र पवित्रता देखाउनु नराम्रो पक्कै हैन !

आमा बाबा साथी-संगीसँग

आमा बाबा साथी-संगीसँग नाता तोड्नु रैछ
नचाहेरै एक दिन यो दुनिया छोड्नु रैछ

माया मोह आधार हो बाँच्नलाई धर्ती माथि
सुख लुट्ने धेरै हुन्छ दु:ख खेप्ने आफ्नै छाती
कौडी पनि हुन्न आफ्नो शृष्टि ब्यर्थै गोड्नु रैछ
नचाहेरै एक दिन यो दुनियाँ छोड्नु रैछ

मुटुभरि तिम्रै माया

मुटुभरि तिम्रै माँया, भएर पो के गरु र
सम्झी-सम्झी तिमीलाई, रोएर पो के गरु र
टाढा-टाढा हुँदै गयौ, मलाई बिर्सिएर
नबोल्ने तस्बिरलाई, छोएर पो के गरु र

मलाई सारंगी र जीवन उस्तै उस्तै लाग्छ

समयको सिपालु रेटाईले
रयाई रयाई रेटिएर
कहिले मायाका मुर्छना रेट्दै
कहिले आँशुका आलाप रेट्दै
कहिले सागर जत्रो आशा रेट्दै
कहिले मरुभूमिको प्यास रेट्दै
गाइने दाइले सारंगी रेटेझैँ

देश दुख्नुहुन्न

मेरो प्यारो जन्मभूमि, मेरो प्राणभूमि,
जन्माएर खुशी हुन सिकाउने मेरो कर्मभूमि ।
हिऊँबाट वग्ने खोलानाला, तराईका गरा,
हिमालका डाँफेमुनाल, मैदान हराभरा ।

राज्यको कानुन् पास भइसक्यो

राज्यको कानुन् पास भइसक्यो शोषण रहित
मैलिक हक मोहियानी हक सुरक्षित सहित

यो यस्तो कानुन् पास भए पनि कुकर्म छाड्दैनन्
कानुन हनन् गरेर पैले मुद्दामा लड्दछन्

हरेक बहानामा पाखुरीले हान्ने

हरेक बहानामा पाखुरीले, हान्ने मान्छे तिमी
मुनामदन जस्तै जोडी, छान्ने मान्छे तिमी

औशीको अन्धकार रातमा, जून ल्याइदिन्छु
मनमा विश्वास जगाउन, जान्ने मान्छे तिमी

चार मुक्तक (प्राय मेरो मनको मनसँग)

१)
प्राय मेरो मनको मनसँग सम्वाद हुने गर्छ
यो कुनै वाद होइन सम्वाद निर्विवाद हुने गर्छ
गहिरो पीडा छ यो घायल मन भित्र
त्यही पीडा कविता र मुक्तकमा अनुवाद हुने गर्छ ।

ManishaAwasthiSancharKarmi

विभेद

म शान्ति बाल्दैछु तिमी त क्रान्ती बोल्दैछौ
शान्ति र क्रान्तीको द्वन्द दन्किदैछ दनदनी
म सोच्दैछु पसिनाका कुरा तिम्रो मनमा
रगत बग्दैछ
पसिना र रगतले त तिमी र मलाई छुट्याइरहेछ ।

यसरी
मन्द मन्द मुस्कान खोज्ने मन तिमीसँग दाँज्दा
त्रसालु बिरह बहिरहेछ ।

समुद्रमा उर्लिएको छाल

समुद्रमा उर्लिएको छाल झैँ छ जीवन
टुटिहाल्ने माकुराको जाल झैँ छ जीवन

मर्न पनि नसकेको बाँचेको नि होइन
हिंउदमा घिरौँलाको झाल झैँ छ जीवन

चोमोलुङ्गमाको छाती

हराएको मुलुकमासित युद्ध चलिरहदा
प्रोथाहरूमा तुषारापात भैरहनेछ
देवढुङ्गा / चोमोलुङ्गमाको छातीमा फक्रेको
हिउफूल ओइलिरहनेछन

यो कस्तो चक्रब्युह हो
स्वाभिमान तिलाञ्जली दिएर
दक्षिणी हावासँग परेड खेल्दै
राष्ट्रियता डकारेको सुहाउदैन

उसले खनेको जिन्दगीको खाल्डो

पाच बर्ष अघि । अजय साझ-साझमा घर घुर्दै गरेको थियो । उसका साथीहरू विजय, रोहिणी र ऊ भएर जबर जस्ती यौटी किशोरी माथि गरेको कुकर्म । उसले धेरै दिन भुल्न सकेन । श्रीमतीले उसको उदाशिता देखेर पहिले नै” के भयो रोजीका बाबा?” भनेर सोधेकी हो । तर उसले बताउनै सकेन । पुलिसले बलात्कारीलाई खोजिरहेकै थियो ।

ऊ पैतिस दिन कटाएर घर आएको थियो ।

खुशी हुँदै रमाएर मित लाऊँ

खुशी हुँदै रमाएर मित लाऊँ भन्यो शहरले
युगौं नछुट्टिने कसम खाऊँ भन्यो शहरले

अनुकरण गर सबै मेरा राम्रा कुराहरू
दूर बस्तीका कठिनाई पन्छाऊँ भन्यो शहरले

नयाँ राष्ट्रियताको शहरमा

किन हो ? हरेक दिन–
फेरिएको राष्ट्रियतासँगै
एकफेरा जन्मन्छु
र, एकफेरा मर्छु म !
नयाँ परिचयमा जारी जन्म र मृत्यु
आधा बाँचेर मरेको छु
र, आधा मरेर बाँचेको छु ।

आत्मा बरालिएको छ अन्त कतै
म छु यहाँ नयाँ सीमानाभित्र ।