इटहरिका रमाइला अनुभूति

कुरो गतमाघ दोस्रो हप्ताको हो । जाडोको याम सकिएको थिएन । भर्खर जाडोको याम विस्तारै-विस्तारै फाट्ने क्रममा थियो । मान्छेलाई घाम प्यारो लाग्न छाडेको थिएन । यसैक्रममा एउटा साहित्यिक कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि बनेर इटहरी र्झने मौका मिल्यो । हुन त त्यो सुनसरी जनसांस्कृतिक महासंघको जिल्ला सम्मेलन रहेछ । सबै प्रगतिशील स्रष्टा सर्जकहरूका साझा छाता संगठन भनिए तापनि त्यहाँ कुनै पार्टीविशेषका स्रष्टा सर्जकहरूलाई मात्र महत्त्व दिनुले यो संगठन त्यति बलियो बन्नसकेको छैन । एउटा स्वतन्त्र स्रष्टाको हैसियतमा गरिएको मूल्यांकन हो यो ।

आखिर सम्मानपूर्ण ढङ्गले बोलाइएको ठाउँमा उपस्थित हुन सक्दिन भन्न त सोभनीय कुरो थिएन । त्यसैले झमक घिमिरे साहित्य, कला प्रतिष्ठानका अध्यक्ष्ा गोपाल गुरागाईं, सदस्यद्वय देवीबहादुर श्रेष्ठ र मीना घिमिरेका साथमा गएकी थिएँ ।

हामी धनकुटाबाट मूलधार, भेडेटार हुँदै धरान, इटहरी झरेका थियौं । मलाई इटहरी धेरै आत्मीय लाग्छ । किनभने इटहरी झर्दा मलाई आफ्नै घरआँगनमा छु भन्ने भान हुन्छ । त्यसो त मलाई विराटनगर, काठमाडौं पुग्दा पनि त्यति खल्लोपनको आभास हुँदैन । किनभने म जहाँ जान्छु, जहाँ पुग्छु, त्यहींको माया र आफ्नोपन साट्छु र त्यहीं रमाउँछु । त्यस्तै इटहरीको आत्मीय स्वागत मैले धेरैपटक चाखिसकेको छु । यता झर्दा मैले दाजु बद्री विशाल पोख्रेल, मनु मञ्जिल, खेम नेपाली, कृष्ण विनोद लम्सालजस्ता अग्रज स्रष्टाहरूको मीठो साहित्यमा खेल्न पाउँछु ।

यसपालि इटहरी झर्दा स्वादिष्ट भोजन दिएर, आत्मीय व्यवहार गर्ने अंकल लेखनाथ घिमिरेलाई पनि मैले यहाँनेर सम्भिmनुपर्छ । जसको घरमा बसेर शीतल हावाको साथमा आत्मीय व्यवहारभित्र रमाएँ । म औपचारिकतामा भन्दा अनौपचारिकतामा रमाउने मान्छे । मान्छेको व्यवहार उसको रूपरङ्ग अनौपचारिकतामा नै छर्लङ्ग हुन्छ । त्यही मलाई मनपर्छ । त्यही कार्यक्रममा मिसाएर यो पंक्तिकारलाई पनि नेपाल बुद्धिजीवी परिषदले अभिनन्दन गर्ने योजना बनाएको रहेछ । कस्तो अचम्म थाहै थिएन । सायद सरप्राइज दिएको होला । एक किसिमको आनन्द लाग्यो । त्यही कार्यक्रममा मेरो भेट वियोग सापकोटासँग भयो । मैले धेरै नाम सुनेका व्यक्ति उनी हुन्, तर भेट भएको थिएन । उनी पनि त्यो कार्यक्रममा आएका रहेछन् । उनको शारीरिक अवस्था कमजोर थियो । उनी राम्ररी अडिएर बस्न पनि सक्दारहेनछन् । शरीरका कुनै अङ्ग पनि सन्तुलनमा राख्न सक्दारहेनछन् । उनलाई मञ्चमा बोलाइएपछि उनीसँग आएका साना भाइको सहयोगले मरितरी कुर्सीमा बसे ।

शरीरले कमजोर भए पनि उनी विचारले सशक्त, जीवनवादी विचारका दह्रा अनुयायी, सिर्जनामा सशक्त स्रष्टा । उनलाई देखेर गलल हाँसे । मैले मनमनै सोचेँ, उफ ! यो मान्छेको दुनियाँलाई हाडछालामात्र राम्रो भए पुग्दोरहेछ । हुन त मान्छेले बाहिरी हाडछाला नै त हेर्छ । उसको रूपरङ्गमात्र हेर्छ । दुनियाँ त्यसैको पछि लाग्छ । जसलाई सौन्दर्य भन्ने ठान्छ । त्यो वास्तवमा मान्छेको स्वरूपमात्र हो । सौन्दर्य होइन । सौन्दर्य त भित्र हुन्छ । जो मान्छेको व्यवहारले मात्र बुझिन्छ, देखिन्छ, जसलाई दुनियाँका मान्छेले हत्तपत्त बुझ्दैनन् । त्यसैले त वियोग सापकोटालाई देखेर मान्छेका अनुहार हाँसे, समाज हाँस्यो । दुनियाँ हाँस्यो । तर त्यही समाज र मान्छेका हितमा बोल्दैछन् । वियोग सापकोटाका सिर्जनाहरू चल्दैछन् कलमहरू । उनलाई मनमनै सलाम गर्दै फर्किएँ म धनकुटा । इटहरीले मलाई आत्मीय विदाइ गर्‍यो । फर्किंदा-फर्किंदै मनमनै भनेँ- ‘गुडवाइ इटहरी, फेरि भेटौंला ।’