विकास” को दौडमा हराएको रैथाने इतिहास: लखुतीर्थ (लखतीर्थ) को दुई रूप! 

प्रस्तुत दुई तस्विरहरू कुनै फरक ठाउँका होइनन्, बरु हाम्रै काठमाडौँको ऐतिहासिक एवं पुरातात्त्विक महत्त्व बोकेको लखुतीर्थ को भूतकाल र वर्तमान काल हुन्।

१. माथिल्लो तस्विर (प्राचीन र आध्यात्मिक स्वरूप):यो त्यो समयको तस्विर हो, जहाँ विष्णुमती र ….. (लुँ खुसी) को सङ्गममा लखुतीर्थ जीवन्त थियो। गोपालराजवंशावली र स्थानीय लोककथा अनुसार, राष्ट्रिय विभूति शङ्खधर साख्वाःले यही नदीको किनारबाट बालुवा संकलन गर्दा त्यो बालुवा सुनमा परिणत भएको थियो। त्यही सुनबाट उनले जनताको ऋण मोचन गराई नेपाल संवत् को सुरुवात गरेका थिए। चैत्य, पाटी र परम्परागत घाटहरूले सजिएको यो स्थान केवल एउटा धार्मिक तीर्थ मात्र नभएर हाम्रो पहिचान र इतिहासको जीवित संग्रहालय थियो।

२. तल्लो तस्विर (आधुनिक र कंक्रिट स्वरूप):आज त्यही पवित्र तीर्थस्थल र ऐतिहासिक गढीलाई मासेर आधुनिक मोटरबाटो र कंक्रिटका अग्ला भवनहरू ठडिएका छन्। “विकास र आधुनिकता” को नाममा हामीले यस्ता अनगिन्ती सम्पदा र पुरातात्त्विक स्थलहरूमाथि कालोपत्रे गुडाएका छौँ। नदीको प्राकृतिक बहाव र ऐतिहासिक खुला क्षेत्रलाई सडक र आधुनिक सवारीसाधनको भीडले विस्थापित गरिदिएको छ।

हामीले के गुमायौँ?

💥 शङ्खधर साख्वाः र नेपाल संवत् जोडिएको ऐतिहासिक जग।

💥 प्राचीन उपत्यकाको रैथाने वास्तुकला र खुला तीर्थस्थल।

💥 नदी किनारको जैविक विविधता र प्राकृतिक संवर्द्धन।

निष्कर्ष:

पक्की सडक र गाडी गुड्नु विकासको एउटा आयाम त होला, तर आफ्नो पुर्खाको गौरवशाली इतिहास, सभ्यता र पुरातात्त्विक पहिचानलाई नै सखाप पारेर गरिने विकासले हामीलाई कता लैजाँदैछ? सम्पदा जोगाएर पनि विकास गर्न सकिन्थ्यो भन्ने प्रमाण विश्वका धेरै विकसित मुलुकहरूले दिइरहेका छन्। तर हामीले भने इतिहास मेटेर कंक्रिटको जग बसाल्ने गल्ती गरिरहेका छौँ।

तस्विर आफैँ बोल्छ—हामी आधुनिक त भयौँ, तर कतै सांस्कृतिक रूपमा विपन्न बन्दै त गएका छैनौँ? 🤔👇