प्रयास र प्रेम

आज समीराको हेडक्वाटरबाट जिल्लामा सरुवा भएको पहिलो दिन । जीवनकै एक सफल क्षण अथवा हेडक्वाटरमा निष्क्रिय भई गुम्सिनुपर्ने बाध्यताबाट मुक्ति पाएको क्षण । नयाँ जिम्मेवारी, कर्तव्य र आफ्नो कुशलता देखाउनुपर्ने संवेदनशील दिनहरूको शुरुवात । उनलाई आज धेरै खुशी लागेको छ र केही असहजता पनि । कुनै एउटा चौकिको इन्चार्ज भएर रहन्छिन आजवाट समीरा । त्यसैले त आज प्र.नि. समीरा त्यसै त्यसै रोमान्चित भइरहेकी छिन । सम्पूर्ण तयारीका साथ उनी वडा प्रहरी कार्यालयतर्फ बढ्छिन ।

प्रहरी कार्यालयको माहोल शान्त छ आज, अन्य दिनहरूको भन्दा सफा अनि सबै सुरक्षाकर्मीहरू पोसाकमा उपस्थित छन् स्वागातार्थको निम्ति । एक साथ उठेका हातहरू अनि सँगै बजेका धेरै जुत्ताहरूको कडा आवाज । समीरा गर्व महशुस गर्दैछिन । प्र.स.नि. रमेश तथा प्र.ना.नि.द्वय कमल र सूर्यबहादुरसँग उनी लाग्छिन आफ्नो निजी कक्षतर्फ, शालीन मुस्कान छर्कदै । प्र.ह. तथा प्र.ज.हरू आफ्नै कामतिर लाग्छन ।

सबैजना आ आफ्नै ड्युटीमा व्यस्त छन् अनि प्र.नि. समीरा प्र.स.नि. रमेशसँग कार्यालयको वर्तमान स्थिति र जिम्मेवारी बारे कुरा गर्दैछिन । रमेश कुरा भन्दा धेरै समीराको मनमोहक मुस्कानतिर नजर गाडिरहेछ, स्थिर । कति सुन्दर मुहार झन उनको मुस्कान कति शान्त छ शालीनताले भरिएको जुन मुस्कानले जो कोहिलाई गहिराईमा पु¥याउन सक्छ ।

प्रहरी परिसरमा उनकै चर्चा परिचर्चा हुन थालेको छ । कति कलिलै उमेरमा इन्सपेक्टर भएकी…यति राम्री केटी किन प्रहरीमा भर्ती भएकी ? यस्तीलाई बिहे गर्न पाए त…कत्तिको कडा छे मोरी…। यस्तै यस्तै डरमिश्रित अभिव्यक्तिहरू…।

अब यो कार्यालयमा अश्लीलताले उन्मुक्ति पाएको छ । महिला प्र.ज.हरूलाई सिनियरहरूले गर्ने शारिरिक छेडछाड र अप्रत्यक्ष यौनजन्य व्यवहारको अन्त्य हुने भएको छ । महिला प्र.ज.हरूले शायद न्याय पाउँदैछन । प्र.ना.नि. कमल र सूर्यबहादुर खिन्न छन् तर प्र.स.नि. आजकल प्रसन्न छ किनकि ऊ समीरासँग निकट हुन पाएको छ, उसको शालीन मुस्कानमा एकोहोरो रुपमा हराउन पाएको छ । समीरा उसको मौन दृष्टि बुझ्न सकिरहेकी छैन।

प्र. जवानहरू आफ्नै ड्युटीमा व्यस्त छन् तर अहिले प्र.ज. सरोजको ड्युटी अफ भएकोले ऊ कोठामा बिस्तरामा पल्टदै टि.भी. हेर्दै बसेको छ । कार्यालयको अन्य प्रहरीहरूभन्दा एकदम भिन्न स्वभावको सरोजलाई सहजै बुझ्न सक्ने सायदै होलान् । कम बोल्ने सरोज आफ्नो कर्तव्यप्रति इमान्दार छ, एउटा सच्चा प्रहरीमा हुनुपर्ने सबैजसो गुण उसले अँगालेको छ । नारीलाई इज्जत गर्नु उसको विशेषता हो ।

एक्लै पल्टिदै बस्दा उसको मनमा अनायासै समीरा झल्किन्छिन् । सरोजको ओठ स्वत मुस्कुराउँछ खुशीको भावले । ऊ समीराको आकृति कुद्ने प्रयत्न गर्छ आफूभित्र । निराधार रुपमा प्रफुल्लित भईरहेछ । किन आयो उनको सम्झना? शायद नआउनुको पनि कुनै कारण छैन । यस्तैमा उसको ड्युटीको टाइम हुन्छ र ऊ चुस्ता लगाएर जान्छ ।

प्र.नि. समीरा सबै प्रहरीहरूलाई मुद्धा फाँटमा बोलाउछिन, केही जानकारी लिनका निम्ति । उनको नजरमा विशेषरुपले सरोज पर्न जान्छ किनकि ऊ हेर्दै अरुभन्दा भिन्न थियो । समीरा ऊ बारे नै सोच्न थाल्छिन् । केही बेरपछि फेरी सरोजलाई बोलाउछिन । ऊ आईपुग्छ र जोडले सलाम ठोक्छ । उनलाई त्यो सम्मानले गौरवको आभाष नगराएर एउटा विचित्र किसिमको असन्तुष्टि पैदा गराइदिन्छ । सरोज आफ्नो जिम्मेवारी वहन गर्दै उनको अगाडि उभिन्छ, स्थिर । समीरा उसलाई बस्न आग्रह गर्न सकिरहेकी छैन तर उभ्याइरहने उनको चाहना थिएन ।

आफूलाई बोलाउनुको कारण बुझ्न सरोज अघिदेखि मौन भई उभिएको छ तर बोलाउनुको कारण समीरालाई पनि थाहा छैन । त्यसै अकारण बोलाएकी थिइन, जसको महशुस पश्चात उनलाई असहजपूर्ण लाग्दछ आफ्नो व्यवहार ।

औलामा कलम घुमाउदै उनी भन्छिन् …“हिजो राति चोरी मुद्धामा समातिएका केटाहरूलाई लिएर आउनुस त । “

सरोज दुईजना केटाहरू लिएर आईपुग्छ ।

समीरा ति चोरहरूलाई विविध प्रश्नहरूको वर्षा गर्न थाल्छिन् तर सोचेअनुरुप जवाफ नआएपछि केही कड्किदै भन्छिन् – “यिनिहरूलाई २÷२ भाटा कसेर दिनुस त…।”

सरोज अचम्ममा पर्छ उनको सुन्दर मुहारमा नजानिदो पाराले देखिन आएको क्रोधले तर उसको कर्तव्य प्र.नि.ले भनेको अनुशरण गर्नु हो । ऊ गहृौ हात लिएर भाटा मच्चाउन शुरु गर्छ तर ऊ केही कापिरहेको छ ।

समीरा आफ्नो मुहारमा जवर्जस्ती कठोरता ल्याउने प्रयत्नमा छिन् तर कहीकही उनी असफल भइरहेको सरोजको. विज्ञ आँखाले देख्दछ । शायद यस्तो गर्नु सरोजलाई आफ्नो नजिक राखी गहिराईसम्म जाँच्ने समीराको चाहना थियो ।

हरेक दिन यस्तै अनेक बाहनामा उनी सरोजलाई बोलाउँथिन् र एकटकसँग चोर नजर लगाउँथिन् । प्र.स.नि. रमेशलाई यो दिनहु भइरहेको असामान्य परिवर्तनप्रति शंका अनि ईर्ष्या जाग्दछ । ऊ सरोजलाई नभएको गल्ती देखाई कारबाहीको धम्कि दिने र हरेक कुरामा गाली गर्न शुरु गर्छ ।

दिनहरू यसरी नै बित्दैछ सरोजको । निराधारको गाली खानु, समीराको मौन समर्पण…केही अदृश्य खुशी भरिएको मन । जीवनलाई सुख या दुःखसँग परिभाषित गर्न नसकेको अवस्था । रमेशले गर्ने रिसले निम्त्याएको दुःखलाई समीराको एकोहोरो अव्यक्त समिप्यताको प्रयासले भुलाईदिन्छ ।

समीरा ज्यादै प्रेम गर्न थालेकी छिन सरोजलाई । अव्यक्त प्रेम जसको अभिव्यक्ति हुन सकेको छैन, न त सरोजको सोझो मनले नै भावना प्रकटको सामथ्र्य देखेको छ । अदृश्य अनि अभौतिक बाधाले दुई मनमा पलाएको प्रेमलाई विक्षिप्त बनाईदिएको छ । समीराको प्रेमले अहमलाई जित्न सकेन र सरोजको प्रेमले दुईबिचको तहगत उचाइलाई नाँघ्न सकेन ।

क्षणिक अनौपचारिक भेटमा दुई मन आनन्दित अनि केही आन्दोलित हुन्छन् । आँखाले कहिल्यै रसाएको संकेत दिएन तर यी दुईजोर नयन सधै त्रसित र थकित देखिन्थ्यो, ज्यादै नीरस । एकअर्काको भाव बुझेपनि जानीजानी अनभिज्ञता जाहेर गर्नु शायद अनौठो बाध्यता थियो जसको अन्त्य प्र.नि. बाट भएन र प्र.ज.ले आँट गर्ने कुरै भएन ।

सरोजको घरबाट बहिनीको बिहेको लागि आउनु भनि खबर आयो । ऊ बिदा माग्न लिखित निवेदनका साथ प्र.नि. कक्षमा जान्छ । समीरालाई सलाम गरी केही असहजताका साथ पत्र पेश गर्छ ।

“कति दिनको लागि जाने हो ?” असन्तुष्टिको भाव अँगालेको यो वाक्यले समीराको कठोरतााको प्रतिविम्व झल्काईरहेको थियो ।

“दश दिन जतिमा फर्किन्छु साब ।”

“तिम्रो यो बिदा मैले स्विकृत गरिन भने…”

“मेरो एक मात्र बहिनी हो साब…अनि बाबुको काख देख्न नपाएकी टुहुरी । म घर जानु अपरिहार्य छ साब त्यसैले…।” कम्पित अनि कारुणिक आवाजमा यति भन्न सक्यो सरोजले ।

“हा हा हा …।” अनियन्त्रित निर्लज्ज हाँसो …कोठाभरि फैलन्छ । सरोजलाई आफू उपेक्षित भएको आभाष हुन्छ…लज्जाबोध हुन्छ उसलाई ।

“मैले जिस्किन पनि नपाउने तिमीसँग ? जाऊ जाऊ बहिनीको राम्रोसँग बिहे गरिदिनु अनि मेरो तर्फबाट पनि शुभकामना सुनाउन नबिर्सनु है ।”

“हुन्छ साब…भैहाल्छ नि ।” सरोज प्रफुल्लित मुद्रामा एकै स्वासमा यति वाक्य भनिसकेर फर्किन खोज्छ ।

“एकछिन पर्ख त…”

“हजुर साब”

“अनि आफ्नो बिहे चाहि कहिले गर्ने त ?” यो प्रश्न कतिको उचित थियो या व्यवहारिक, अर्थहिन के थियो उनलाई थाहाँ छैन र प्रश्न गरेर सरोजलाई आफूसामु केही क्षण उभ्याउनु कत्तिको अर्थोचित हुन्छ उनी जान्न चाहदिनन् ।

केही छिनको स्तब्धता र त्यो मौनतालाई चिर्न ननिस्केका सरोजको हृदयदेखिका असफल भावनारुपी निर्जीव शब्दहरू…त्यसै त्यसै कहि भित्रै हराईरहेछन् ।

“खोई …साब…,कसैलाई आफ्नो बनाउनै सकिन अनि कोहि मेरो हुन पनि आएनन् ।” जवाफ सोझै समीराप्रति गरिएको व्यङ्ग्य थियो । उनको मनमा रहेको प्रेम प्रस्फुटन गराउन गरिएको एक आशारुपी प्रहार थियो ।

समीराको मुहारमा असामान्यताका लहरहरू दौडिन सुरु हुन्छ । निराशापन, वितृष्णा, असहजता, लाचारिपन अनि पराजित चित्रका रेखाहरू पनि त्यस शान्त, चञ्चल मुहारमा कोरिन थाल्छन् । ति चित्राङ्कित लहरहरूले लामो मौनता निम्त्याउँछ ।

“हुन्छ तपाई अहिले जान सक्नुहुन्छ ।”

सरोजको सत्प्रयासले असफलताको बाटो देखाउँछ । समीरा मलिन मुहार लिई सोचमग्न हुन्छिन्।

“म कति माया गर्छु सरोजलाई तर खै किन म भन्न सक्दिन । ऊ मलाई प्रेम गर्छ म जान्दछु तर आजसम्म किन मैले यो कुरा सुन्न पाएकी छैन । कस्तो विडम्वना यो…के यही नै हो माया…। दुई मनमै गुम्सिने आकर्षण पनि माया हुन सक्छ ? यो प्रेमको प्रारम्भ हो या अन्त्यको लक्षण । महशुस गर्नै नपाई मायाको अन्त्य हुन्छ भने के त्यो ‘प्रेम’ जस्तो पवित्र शब्दको परिभाषा बन्न सक्छ ? ममा किन यस्तो कमजोरी ? म किन अवाक हुन्छु सरोजसामु ? म प्रेम व्यक्त गर्न चाहन्छु र मैले थाहा पाएको उसको म प्रतिको प्रेमले मेरो अभिव्यक्ति सहर्ष स्विकार गरेको क्षणमा रम्न चाहन्छू । यो पल भोग्न म व्याकुल छु तर के यो सम्भव छ ? अनि असम्भव हुनलाई केही कारण छ ? म किन आफैसँग अन्यौलग्रस्त छु ? मेरो मान, प्रतिष्ठा, पद, अहमले यसो गर्न दिदैन तर ऊ त संघर्ष गर्न सक्ने पुरुष मान्छे हो । म उसलाई प्रेम अभिव्यक्त गर्ने बाटो दिन्छु र शायद उसले सामथ्र्य अपनाउनेछ ।”

अघिदेखि निराशपूर्ण रहेको अनुहारमा केही खुशीका, आशाका ज्योति झल्किन्छ र ओठ अनायासै मुस्कुराउँछ केही सन्तुष्टिको भाव लिएर ।

त्यो दश दिन वर्षौ वर्षझै लागेको थियो समीरालाई । आफू एकान्तमा हराई कल्पनामा सरोजसँग समय बिताउनुको आनन्द बिथोल्न हुने गरेको रमेशको असोचनीय आगमन समीरालाई पटक्कै मन पर्दैनथियो तर पनि त्यो उपस्थितिले पेशागत बाहना अँगालेको हुन्थ्यो जसलाई समीरा नकार्न सक्दिनथिईन् । उनीसँग नजिकिने रमेशको प्रयास…अनि निरन्तरको टिठलाग्दो कुराकानीमा समीरा नचाहदा नचाहदै पनि भिज्थिन् । तर ति यावत् आवाजहरूमा उनी एकाग्र हुन सकिनन् । रमेशको प्रयासमा डुब्न सकिनन् ।

बहिनीको बिहे सकेर पनि सरोजको फर्किने सुरसार छैन । उसको मनमा नयाँ विचारहरू पलाउन थाल्छ । ऊ त्यसै त्यसै मर्माहत हुन्थ्यो । “एउटै पेशा भएपनि काधमा भएको ‘खुकुरी क्रस’को चिन्हले हाम्रो मायालाई मारिदियो । यति पीडाका साथ हत्या भएको छ मेरो प्रेमको, जस्तो कुुनै मान्छेलाई धेरै ठाउँ काटेर लास नै क्षतविक्षत पारिन्छ । निर्मम हत्या भएको छ हाम्रो प्रेमको । जहिले पनि उनी सामु आफ्नो भावना व्यक्त गर्न खोजे, आँखा त्यहि उनको काधमा हुने ‘खुकुरी क्रस’ मा पुग्थ्यो जुन दृष्टिले मेरो शब्दलाई निरावाज बनाईदिन्थ्यो । म एउटा पुरुष र उनी एउटी नारी आखिर के अनमेल थियो र हाम्रो सम्बन्धमा । त्यो एउटा चिन्ह यत्रो बाधारुपी पर्खाल भई अडिग रह्यो । उनले त्यो उचाई पार गर्न सकिनन् र म पनि सधै लाचार बने ।”

“भयो अब पर्दिन उनको सामू…पीडा सहनलाई जादै जान्न । आफूले मन पराएको केटी अनि स्वयं उनी ममा समर्पित हुन खोज्ने जान्दा जान्दै असफलता र प्रेमबाट टाढिनुपर्ने बाध्यता…। शायद जीवन यस्तै रहेछ घाउले भरिएको र त्यो घाउ फेरी बल्झाउन उनी सामू जानु आफैलाई चोट पु्याउने मूर्खता हो । अह…म अब कहिल्यै जान्न । उनलाई कति पीडा भईंरहेको होला ? तर यी पीडाहरू साटासाट गर्न नसकिने परिस्थितिमा सामेल हुन म सक्दिन । आलो घाउ अझ कोट्याई पीडा सहने क्षमता रहेन अब म सँग । शायद अर्को जुनीमा उनको काधमा खुकुरी क्रस हुनेछैन र हाम्रो मिलन हुनेछ ।”

महिना दिन बित्यो तर सरोज कार्यालयमा देखा परेन र सम्पर्कविहिन भईदियो । सरोजको मुखबाट प्रेम प्रकट गराउन बाटो खुलाउने समीराको आशा निष्फल रह्यो । प्रयास हुनै पाएन ।