मेधा ऋषि भन्न थाल्छन् सुरथ बैश्यलाई
सारा देवी हामात्म्य यो दुबैमा सुनाइ
त्रिलोक धारणकर्र्ती निकै प्रभावशाली
यो संसार पालेकी छन् मोहित बनाइ
यिनै गर्छिन् ज्ञान सृष्टि यिनै पार्छिन् मोहीत
प्रभातको रवि किरणमा यिनै छर्छिन् रोहित
विष्णुकी हुन् मायास्वरूपा यिनै महामाया
त्रिलोकलाई मोहित पार्दै गर्छिन् सब–स्वहीत
देवीकै शरणमा तिमी दुबै जाऊ
देवीकै चरणमा विन्तिभाव लाऊ
यि नै महामायाले लगाउँछिन् पार
तिमी दुबै जनाको हुने छ उद्धार
यो भन्दा अतिउत्तम अरु छैन केही
देवीकै आराधनाले दिन्छ उत्तमसार
जब सुरथ राजाले महान वाणी सुने
वैश्य साथ यिनले मनमा कुरा गुने
ऋषिका बचनलाई शीरोधार्य गर्दै
तपस्यामा लाग्ने भावनामा बुने
सुरथले ऋषिलाई प्रणाम गर्दै
अतितको व्यथालाई मनमा छर्दै
राजा बैश्य दुबै तपस्यामा हिंडे
देवी कृपा पाउने भावनाले भर्दै
सलल पानी बग्दो नदी महाँ
पवित्र जलले स्नान गरी त्यहाँ
दुबै जना तपमा साथसाथै बसे
धूपहोमनको बास थियो जहाँ
गर्नथाले वैश्यले उत्तम देवी सूत्र जप
अहो दिनरात समेत तिन्ले गर्थे तप
राजा पनि तप गर्न कहाँ हुन्थे कमी
वैश्य राजा तप गर्न त्यहाँ बसे रमी
नित्य तिन्ले पूजा गर्थै देवीमूर्ति बनाइ
पुष्प धूप हवन साथै फलाहार चढाइ
यसै गरी गरी पूजा नित्य चल्यो
दुबैको हृदयमा देवी मूर्ति बल्यो
सर्ब प्रथम आहारालाई घटाउँदै गए
क्रमै सँग यिनीहरू निराहारी भए
एकाग्रतापूर्वक ती चिन्तन्मयी रहे
आफ्नो तनको दुबैले रक्तवली दिए
यी दुबैको आराधना प्रभावकारी थियो
प्रभावकारी तपस्याले मन लुटी लियो
ओइरो हाले पैरो चल्छ भन्ने सत्यतथ्य
तपस्याले फलदायी देवी दर्शन दियो
खुसी भइन् चण्डिका साक्षत्कार भइन्
दुबै जना भक्तको अघिल्तिर गइन्
दुबै जना भक्तको तपलाई हेर्दै
मन्द मन्द मुस्कान त्यहाँ भर्दै रहिन्
भन्न थालिन् देवीले राजा वैश्यलाई
मनोवान्छित वरमाग दिन्छु दुबैलाई
कठोर भए तिम्रा तप साधनामा आए
दुबै जान पीडित हौ थाहा भयो मलाई
राजा धेरै खुसी भए
देवी सम्मुखमा गए
आफ्नो सबै दुःखदर्द
मनमा नै राखी रहे
देवी थिइन् अन्तर्यामी
बोलिन् राज–मन छामी
खुलस्त छन् सारा तथ्य
तिमी महान हौ कामी
गुमाएको तिम्रो राज्य अब फिर्ता दिन्छ
यो राज्यले अब देखि स्थिरता नै लिन्छ
सत्रु सबै बसमा परि शरणमा आउँछन्
सुरथ राजा भनि तिम्लाई संसारले चिन्छ
अर्कोजुनी जन्मलिंदा तिमी पुन राजा बन्छौ
सावर्णिक नाम मनु भइ आकाश नै छुन्छौ
राजकाज गर्दा पनि तिमी सबल नै हुन्छौ
सुकर्मको धारणाले रैती दुःखलाई धुन्छौ्र
मनोकान्छा सबै पुरा मैले गरिदिएँ
भावी कर्म सवलता मैले छरिदिएँ
अब तिमी ढुक्कभइ राज्यगरी बस
सुखमय जीवनको मार्ग भरिदिएँ
देवी फर्किन् वैश्यतिर मन्द मुस्कान भर्दै
राखी सबै कृपा दृष्टि आफ्नो प्रभाव छर्दै
विरक्तिले भरिएको त्यो वैश्यमन बुझी
वर माग भन्दै थिइन ती वैश्यतिर सर्दै
वैश्य पनि खुसी थिए देवी दर्शन् पाई
बुद्धिमत्ता भावनामा आदरता छाई
ममता र अहम्तामा थिए परिचित
वरमाग्छन् वैश्य यिनै नाशगर्नलाई
कति राम्रो वर थियो हेर वैश्यजीको
रोग लाग्नु भन्दा पहिले उपचार निको
त्यसोहुँदा देवी पनि अति खुसी भइन्
मोक्षप्राप्ति हुन्छ तिम्रो यही गर सिको
दुबैले पाए वर आफ्नो मन इच्छ्या
देवीले दिंदिभइन् दुबैलाई नै दीक्षा
कर्मजस्तो गर्दैगयो त्यही मिल्छ फल
सुरथ वैश्य दुबैले राम्रै पाए शिक्षा
यति वरदान दिएर
दुबैको स्तुति नै लिएर
देवी भइन् अन्तर्धान
आनन्द भक्ति पीयर
भजन १
राज्य फिर्ता पाए
सुरथ है राजाले, देवीजीको कृपाले
राजकाज चलाउन सिपालु नै थिए
प्रजालाई राजाले साह्रै माया दिए
तब पनि मानिसका सत्रुमित्रु हुन्छन्
सत्रुहरू मिलेर राज्य हड्पी लिए,
राज्य फिर्ता
राज्यबाट बिमुख राजा लागे वनतिर
निर्जननै वन थियो थिए खोल्सा भीर
बाघ भालू बँदेलको गर्जनलाई चिर्दै
राजा पुगे सुमेधा ऋषि आश्रम निरै,
राज्य फिर्ता
आश्रममा बसी बसी ऋषि दिक्षा पाए
देवी माहात्म्य श्रवणमा साह्रै मन लाए
भक्ति भाव जाग्यो उनमा तप गर्न लाई
तप गर्न सुरथ राजा नदी तटमा धाए
राज्य फिर्ता
तीन बर्ष तप गरे साह्रै नित्य बनी
देवी प्रकट भइन् वरदान दिन अनि
देवीजीको कृपा बन्यो तिनै राजा माथि
पाए वरदान देवीको राजा बने धनि,
राज्य फिर्ता
यसै गरी अर्को पीडित वैश्य नै थिए
तिन्ले पनि वनमा राजा साथी लिए
सुमेधाको शिक्षा दिक्षा यिन्ले पनि पाए
तप गर्न राजालाई यिनले साथ दिए,
राज्य फिर्ता
देवी खुसी जब भइन् दुबै बीच आइन्
राजा वैश्य पीडितमा कृपा दृष्टि लाइन्
ममता र अहम्बाट मुक्ति वर मागे
वैश्यलाई मोक्ष हुने वरदानले छाइन्,
राज्य फिर्ता
भजन २
कल्याणदायिनी कल्याणदायिनी
बहुरूपा भगवती मङ्गलदायिनी
तिमी नै हौ गौरी देवी साथै सनातनी
शरणागतबत्सललाई अति दया मानी
सर्बगुण मयी तिमी ममताकी खानी
सबै माथि दृष्टिगोचर गर्ने वाली जनी,
कल्याणदायिनी
सबैको दुःख पीडा तिमी दूर गर्छेऊ
ब्राह्मणीको रूप पनि तिमीले नै धर्छेऊ
हाँसबाट निर्मित विमान नै चढ्छेऊ
कुसमिश्रित जललाई तिमीले नै छर्छेऊ
कल्याणदायिनी
तिमी नै हौ माहेश्वरी तीन नेत्रधारी
बृषभमा चढी बन्छ्यौ कल्याणकारी
कर शोभा त्रिशुल शीरको छ चन्द्र
सर्पको मालामा दर्शन दिने भारी,
कल्याण दायिनी….
अघि पछि हुन्छ मयूर र कुखुराको ताँती
तिम्रो कलापूर्ण अभिव्यक्ति गर्ने लीला भाँती
तिमी महाशक्ति महामाया बन्छ्यौ रणचण्डी,
दानवलाई मारि दिन्छ्यौ तिमी दिन राती
कल्याण दायिनी….
तिमीसँग पाप छैन, छैन छलकपट
कौमारीरूप धारण छ छैन कुनै दपट
वैष्णवी शक्तिरूपा नारायणी हौ तिमी
रिपूमर्दन गरेर शान्ति दिने भरपेट,
कल्याण दायिनी….
हातमा छ महाचक्र ढाडमा छ धर्ती
वाराहीरूप धारण गर्छेऊ हेर्दा सरसर्ती
नृसिंहरूप लिएर नै दैत्य नाश गरेऊ
त्रिभूवनको रछ्या गर्ने तिमी महा कर्ती,
कल्याण दायिनी….
मस्तकमा किरिट र हातमा बज्रधारी
बृत्रासुरको प्राणकी हौ अपहरणकारी
सहस्र नेत्रधारी अनि इन्द्रशक्ति रूपा
दैत्य शक्ति नाश गर्न लड्यौ महामारी,
कल्याण दायिनी….
शिवजीलाई दूत बनाइ शिवदूती भयौ
सिंहनाद ठूलो गरी व्यापकता नै छायौ
चण्डमुण्ड नाश गरी चामुण्डा नाम पायौ
निशुम्भ शुम्भ नाश गर्न समरमा धायौ,
कल्याण दायिनी….
लक्ष्मी लज्जा महाविद्या, श्रद्धा पुष्टि स्वधा
महारात्री सरस्वती तिमी नै हौ महामेधा
बरा, भूति, बाभ्रवी, नियता तथा ईशारूपा
तामसी, कात्यायानि दर्शन पाउँछौ सदा,
कल्याण दायिनी….