दिन प्रति दिन हेर चिन्ता बढ्दै गयो
चिन्ताग्रस्त अर्को व्यक्ति बैश्य भेट भयो
व्यक्ति थिए दुई तर व्यथा भने एकै
शक्ति छिण भए पनि राज्य चिन्ता रह्यो
चिन्ता ग्रस्त बैश्य पनि राजालाई भेट्यो
अनगिन्ति मन–बह राजामा नै मेट्यो
स्वार्थी थिए परिवार स्वर्थपूर्ति गरे
त्यै स्वार्थले वैश्यको भावनालाई रेट्यो
दुःख–भारी विसाउने चौतारीको खोजी
सुरथले बात राखे इच्छ्या प्रश्न रोजी
तन थियो अति थकित् मन पनि चिन्तित्
याद आउने राजालाई दरबारको मोजी
भाइ तिमी को हौ अनि के कामले आयौ
सारा तन रोगी पारी किन दुःख पायौ
सारा तन मन आज चिन्ताग्रस्त देख्छु
प्रष्टपारी भनि देऊ किन वनमा धायौ
यस्तै रैछ जीवनचक्र तल–माथि हुने
भावनालाई बाँडीलिऊँ मनलाई छुने
मनबह खोल्यो भने दिल हल्का हुन्छ
अभिव्यक्ति साधना हो मनबह धुने
सुमधुर ललित्यमा जब राजा बोले
वैश्यले लौ जीवनका इतिहास खोले
विनीत थियो तिन्को उदगार नै सारा
सारा मनका पीरमर्का मनभित्र रोले
धनीकुलमा जन्म भयो समाधि हो नाम
वैश्य मेरो जात भयो बाणिज्य हो काम
रेलो खेलो धनसम्पत्ति जोडे हीरा मोती
आफ्नै छोरा पत्नीले लुट्न थाले दाम
लुटे धन आफ्नै जन बाहिरियो तन
धन पुत्र पत्नी हीन बिरक्तियो मन
छटपटी चल्दो मन विरक्तिन गयो
त्यसो हुँदा मेरो पनि आश्रय भो वन
आफ्ना भन्ने जति थिए धन मात्रै खाए
आज हेर मेरा भन्ने उनै तिर लाए
सारा कर्म पर्यो मर्म दानारहित भएँ
सारा चिज शून्य भयो वनबास पाएँ
तब पनि यो मनले तिनैलाई खोज्छ
पत्नी पुत्र बन्धुहरू यो मनले रोज्छ
किन यस्तो मनोभाव उब्जनपो गयो
यै मनको विरक्तिले यो तन नै बोझभो
यो संसार यस्तै रैछ स्वार्थ बोकी बाँच्ने
स्वार्थ पूर्ति भयो भने मस्त सँगै नाच्ने
भन्न भन्छन् एक्लै आयो एक्लै गइन्छ है
कर्म कर्तु मात्र बाँच्छ अवशेष साँच्ने
मर्नु पर्छ जन्मे पछि सत्य सोच छैन
मर्मपारी सौलोवृक्ष किन होला भाँच्ने
एकता मै बल हुन्छ साथै माया प्रेम
तिन्मा बुद्धि पलाएन यो सबै नै जाँच्ने
कुशल मङ्गल सबै कस्तो होला भनि
दिन रात घडी पला बसेको छु गनी
परेवागुञ्जन लाग्छ न्याउलीको जस्तै
भौतिकतन यहाँ छ, मन उतै छनी
धन हुन्छ धनाढ्यको साधना हो कर्म
जति पूँजी भए पनि राख्नु पर्छ धर्म
त्यही व्यक्ति धनी हुन्छ जो छ मन–धनी
मन – धनी व्यक्तिले नै बुझि दिन्छ मर्म
सारा तर्क वितर्कमा मेरो मन डुब्छ
अग्नि बल्छ हृदयमा ज्वालामुखी फुट्छ
धर्म कर्म संस्कारलाई मनले सोची हेर्दा
समुद्रका ज्वाराभाटा यै छातीमा खुब्छ
सदाचारी दुराचारी व्यवहारिकता
कस्तो कर्म गरेका छन् थाहा छैन यता
छोराछोरी भाइ बन्धु साथै पत्नी पनि
कसो गरी बस्ता होलान् ठीकै छुनी मता
धन दौलत हात पारी मलाई धपाइदिए
सारा जीवन व्यर्थ भयो चिन्ता बोकाइदिए
त्यति हुँदा हुँदै पनि तिन्कै याद आउँछ
सारा मन मुटु मेरो त्यतै तानी लिए
ढुङ्गाजस्तो कठोर मन कस्तो बन्यो तिन्को
पुँजीजति मेरै खान्छन् भाच्ने हैनन् सिन्को
निर्दयी यी जमातको भलो होला कस्तो
मन सधै तड्पीन्छ याद आउँछ यिन्को
यस्तै रह्यो महाराज मेरो गतिपति
सारा मर्म अति धेरै बिन्ति गरुँ कति
दुःख साहै्र झेलेकै छु मन तड्पी तड्पी
तिनै स्वार्थी जनको याद आउँछ अति
भजन
वनमा भेट भयो राजाको र वैश्यको
राजाको र वैश्यको
दुबै जना पीडित थिए, राज्यको र घरको
छाहारी त खोज्दै थिए पिपल र वरको
मन्थनमा जुटेका ती तान्दै थिए सर्को
कहिले काँही उठ्ने गथ्र्यो तिन्मै ठूलै झर्को
वनमा भेट भयो राजाको र वैश्यको
मन बह सबलाई कह धारणा नै धरी
दुबै जना बहस गर्थे आँफै घरी घरी
दुर्जनको पनि हेर याद किन आउँछ
धेरै कुरा खेलाउँथे मनमा थरी थरी
वनमा भेट भयो
कस्को मायाजाल होला सबै भुलाउने
मोहनीको रूपधारी तनलाई सुकाउने
अलिकता ठेसलागे मनलाई दुखाउने
मनचोट गहिरो परे नयन रुझाउने
वनमा भेट भयो
अदृश्यले हामीलाई कति सताएको
अहंकारीहरूलाई कति मत्याएको
यी सबै लक्षणहरूज्वलन्त नै बने
किन संसारलाई उसले अत्याएको
वनमा भेट भयो
यिनै भावनाका मुस्ला मन भरी घुम्ने
मायावीय संसारमा किन होला झुम्ने
सांसारिक चोला हो यो पर्ने अनेक थरी
सफल पार्न जीवन मार्ग अनेक थरी गुन्ने
वनमा भेट भयो
वैश्य भन्छ राजालाई सुन महाराज
चलौ हामी दुबै जना मेधा ऋषि माझ
सुनौ हामी सबै लीला भोग्य जीवनका
प्राप्त होला जीव काव्य पूर्ण होला काज
वनमा भेट भयो राजाको र वैश्यको
राजाको र वैश्यको