शुम्भ र निशुम्भ दुई भाइ बस्थे पातालमा
चवनको अर्ति मिल्यो लौ चवन तीर्थ महाँ
गर्नु थियो तपस्या अनि जित्नु थियो त्रिलोक
सकल बैभव प्राप्त गरी बस्नु थियो जहाँ
ब्रह्माजीको तप गर्ने अर्ति मिल्यो त्यहाँ
वर उनको अकाट्य हुन जान्थ्यो जहाँ
दुई भाइले तप गरे एकै ठाउँ बसी
हुन गयो तप ठूलो यस लोक महाँ
दशहजार बर्ष बिते तप गर्दा त्यहाँ
ब्रह्माजी प्रकट भए तपस्थल महाँ
तपबाट खुसी भएँ माग वर भने
अमरत्ब वर दिनु पर्यो भने यहाँ
अजम्मरी वर हेर हुन्न कसैलाई
दिन्छु अरू कुनै वर माग दुई भाइ
यति कुरा ब्रह्माजीक दुई भाइ सुन्छन्
अब के नै वर माग्ने मन मनै गुन्छन्
स्त्री हुन्छन् अवला कमल हुन्छन् कर
तिन्ले केही गर्दैनन् तिन्कै परौ भर
यिनकै हातबाट मात्र हवोस् मृत्यु
दिनु सकल जीवबाट नमर्ने है वर
यस्तो वर ब्रह्माजीले जब सुन्न पाए
स्त्रीबाट मरण हुने उपाय नै लाए
यस्तो वरदान दिनु उचित नै ठाने
तथास्तु भन्दै ब्रह्मा आफ्नो लोक धाए
वर पाइ दुई भाइ बलवान भए
पातालमा दुबै मिली राज्य गर्न गए
भृगुजीत बन्न गए दुई भाइका गुरु
भृगुलाई राज्याभिषेक गराउन लए
राज्याभिषेक गरे पछि शक्ति झनै बढ्यो
शुम्भ र निशुम्भमा ठूलो घमण्ड नै चढ्यो
ंराज्य उनको बिस्तार भयो झनै अघि बढे
स्वर्ग जिती इन्द्र बन्ने मनमा इच्छ्या गढ्यो
यिनको प्रभाव फैलिदै चारैतिर गयो
दानवशक्ति सबै आफ्नो अधिन भयो
अब पुनः दुई भाइ भए शक्तिशाली
त्रिलोक विजेता भै शक्ति बढ्दै रह्योे
त्रिलोक जिते पनि इच्छ्या रह्यो वाँकी
भोग्यबस्तु प्राप्त गर्ने मन्ले कह्यो वाँकी
देवताका सबै रत्न यिनले छिनी लिए
मनले भन्थ्यो गर्नु धेरै छ यो बाँकी
पारी जातको वृक्ष लगी वाग सजाउने
काम धेनु गाई रसले मुखै रसाउने
पद्म–निधी कमल रत्न जडित माला
गलामा नै सजाएर सधै लगाउने
ब्राह्मी–हंस–बिमानमा सयर नै गरी
त्रिलोकको रम्यताले सारा दिल भरी
एकक्षत्र राज्य गर्ने यही मेरो इच्छ्या
देवताको शक्ति छैन बस्छन् आँखा तरी
शुम्भ निशुम्भले गरे त्रिलोकको राज
देव भए शक्ति हीन साथै गयो साज
देवता बस्थे पृथ्वीमा खोजी कुनाकाप्चा
फिर्ता गर्ने सोच थियो आफ्नो राजकाज
याद आयो देवतालाई चण्डी वरदान
दुखमा नै सम्झने हो सबले भगवान
यहाँ पनि देवताले देवीलाई सम्झे
दर्शन दिइन् देवीले राखी आफ्नो शान
भजन
यो पनि देवीको त्यो पनि देवीको
सारा सृष्टि देवीको यो काव्य देवीको
देवताले दुःख पाए बृहस्पति धाए
आफ्ना सारा दुख कष्ट त्यहाँ बिन्ति लाए
देवताका दुःख कष्ट जब गुरु सुन्छन्
देवी भजन गर भनि उपदेश पाए,
यो पनि देवीको …
महिषासुर वध गर्ने देवी कै हो कृपा
दुख परे सम्झनु है भन्थिन् तिनै दीपा
संसारमा भएको हो सृष्टि यिनै बाट
यिनै नै हुन् महामाया यिनै सिद्धिरूपा,
यो पनि देवीको ….
देवताले आराधना जब गर्न थाले
सारा कष्ट विसाएर आरती नै बाले
गौरी देवी पाल्दीभइन् गङ्गा स्नान गर्न
कौशीकिले सुन्न थालिन् दुख सबै खाले
यो पनि देवीको…
कौशीकिको रूप हो यो महासरस्वती
कृष्ण रङ धारण गर्दा बनिन् कृष्णावती
कालीदेवी भनि हामी पूजा गर्छौ जस्को
दानवको संहार गर्दै गइन्, कति कति,
यो पनि देवीको…
वध गरिन् चण्ड मुण्ड अनि रक्तबीजको
अब पालो वध गर्ने आयो निशुम्भको
दैत्य शक्ति छानी छानी वध गर्दै गइन्
यसै बाट हुन गयो कल्याण सबै देवको,
यो पनि देवीको …..